کرم ابریشم آرایش شده
صالح وطالح متاع خویش نمودند تا که قبول افتد و چه در نظر آید
"کرم ابریشم آرایش شده" - A caterpillar in lipstick - عنوان مطلبی است مندرج در صفحه 48 مجله اکو نومیست مورخ چهارم مارس 2006 که نگاهی گذرا به ساختار کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد دارد .
این مقاله کوتاه با این جمله از سفیر ایالات متحده آمریکا در سازمان ملل متحد آغاز می شود که در اوایل سال جاری میلادی گفته : " ما پروانه می خواهیم ، ما نمی خواهیم یک کرم را آرایش کنیم و آن را موفقیت بنامیم . " بعد از ماهها گفتگوی فشرده در خصوص نا کار آمدی کمیسیون فعلی و جایگزینی آن با شورایی دارای اعضاء کمتر که بتواند با مسائل امروزین حقوق بشر فعا لانه بر خورد کند ، سر انجام پیش نویس طرحی توسط آقای جان الیاسون ، رئیس سو ئدی مجمع عمومی سازمان ملل متحد ، در تاریخ بیست و سوم فوریه به اعضاء مجمع ارائه شد که در صورت اجرا ، شورایی با 47 عضو جایگزین کمیسیون حقوق بشر فعلی خواهد شد .
نماینده آمریکا فکر می کند که محتوای طرح چیزی را عوض نمی کند و در واقع وسمه ای بر ابروی مقررات پیشین خواهد بود . جمله ای که از او نقل شده نشان می دهد که از دید گاه ایالات متحده آمریکا ، طرح پیشنهادی تا حصول نتیجه نهایی یک دگردیسی کامل نیاز دارد . آنها حتی اصلاح طرح را هم کافی ندانستند و شروع مجدد گفتگوها و نگارش پیش نویس دیگری را می خواستند . اما سایر کشور ها ترجیح دادند که به همین کرم ابریشم ماتیک زده بسنده کنند و در انتظار پروانه باقی نمانند.
در ساختار کنونی کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد 53 کشور عضویت دارند که برخی از آنها از حیث رعایت اعلامیه جهانی حقوق بشر از پیشینه چندان خوبی بر خوردار نیستند. هر عضو به منطقه ای از لحاظ جغرافیایی تعلق دارد . بر اساس جدول منطقه بندی اروپای غربی و آمریکا 10 عضو ، اروپای شرقی 5 عضو ، آسیا 12 عضو ، افریقا 15 عضو و آمریکای لاتین 11 عضو دارند. کمیته اقتصادی اجتماعی ملل متحد متشکل از 54 عضو ، از بین کاندیداهای مشترک معرفی شده توسط هر منطقه با اکثریت نسبی تعدادی را بر می گزیند . هیچ محدودیتی برای انتخاب مجدد و ادامه فعالیت و جود ندارد بطوری که مثلا کشور رو سیه از سال 1947 تا کنون در کمیسیون عضویت دارد . کمیسیون هر سال یک جلسه دارد که شش هفته طول می کشد .
پیش نویس جدید ، سهمیه بندی جغرافیایی را پذیرفته ، اما در تعداد سهمیه تغییراتی داده . در شورای پیشنهادی ، اروپای غربی و آمریکا 7عضو و افریقا 13 عضو خواهند داشت . در عوض سهمیه آسیا و آمریکای لاتین افزایش خواهد یافت . کاندیدا ها راسا خود را معرفی می کنند . و برای انتخاب ، اکثریت مطلق اراء مجمع عمومی را نیاز دارند . دوره انتخابیه 3 سال است و هیچ کشوری بیش از دو دوره نمی تواند متداوما عضویت داشته باشد . شورا هر سال سه مرتبه و هر بار حد اقل ده هفته جلسه خواهد داشت . علاوه بر آن می تواند جلسات اضطراری هم داشته باشد .
بنا بر این هر کشور بدو دلیل ممکن است از عضویت در شورا بر کنار بماند . نخست آنکه نتواند حمایت اکثریت مطلق اعضاء مجمع عمومی را کسب کند . و دوم آنکه دوره شش ساله عضویت او - دو سه سال - پایان یافته باشد . این تفاوت ها عمده ترین علل مخالفت امریکا و متحدانش را تشکیل می دهند . چون در صورت اجرای طرح ، آمریکا نیز مانند سایر کشور ها ، باید ثابت کند که با توجه به پیشینه خود نسبت به رعایت حقوق بشر ، استحقاق عضویت در شورا را دارد . عضویتی که فقط محدود به دو دوره متوالی است و نه بیشتر . به همین دلیل آمریکا اعتقاد دارد که این طرح خوب ها را از عضویت حذف می کند . علاوه بر آن اعضاء شورای جدید در خط مقدم برای رسیدگی منظم به و ضعیت حقوق بشر آنها ،قرار خواهند داشت . که البته در این خصوص نیز هیچ تفاو تی بین آمریکا و سایر کشور ها وجود ندارد .
اگر چه مجموعه شرایط ، نا خرسندی آمریکا و متحدانش را بهمراه داشته ، اما دبیر کل سازمان ملل متحد با شروع مجدد گفتگو برای تهیه و تنظیم طرحی دیگر موافق نیست و اعلام داشته : " این یک شراب کهنه نیست که فقط بطری آن عوض شده باشد ."