مسکن در ایران
نوشته شده در اردیبشت 1386
آیا مسکن در ایران باز هم گرانتر می شود ؟
آگر چه بازار مسکن ایران در یکی دو ماه گذشته از ثبات نسبی بر خور دار بوده ، با این حال خبر ها از گرانتر شدن انواع مصالح ساختمانی حکایت می کنند ، و هیچ نشانه ای از پایین آمدن قیمت ها وجود ندارد .
پیشینه برای ایرانیان ، مسکن نه تنها یک سر پناه ، بلکه علاوه بر آن یک کالای سرمایه ای هم بحساب می آید . مسکن در ایران در حکم طلاست . به همین دلیل هر گونه تحول سیاسی یا تصمیم گیری اقتصادی ، مستقیما بازار مسکن را تحت تاثیر قرار می دهد . بین سالهای 1370 تا 1380 که در راستای باز سازی کشور ، قسمتی از نقدینگی بطرف توسعه و نوسازی بخش مسکن هدایت می شد ، تقریبا همه نقاط کشور شاهد رشد یکنواخت بها ئ املاک همچون دیگر کالاهای سرمایه ای بود . اما از آغاز سال 1381 اختلاف نظر بر سر ضوابط ساختمانی و فروش تراکم ، روند ساخت و ساز را کند و بازار مسکن را برای حدود پنج سال از تب و تاب انداخت .
در نیمه دوم سال گذشته ، قیمت ملک بویژه در تهران بطور جهشی بالا رفت ، ظرف کمتر از سه ماه بیش از 50 درصد افزایش یافت ، و در برخی از نقاط تا پایان سال ، نسبت به سال قبل از آن دو برابر شد. و این رکورد بی سابقه ، گرانی مسکن را به یک معضل بزرگ اجتماعی تبدیل کرد .
ریشه یابی بحران از میان کارشناسان ، یکی سیاست های دولت ، دیگری ساختار اقتصادی ، گروهی وابستگی به نفت و پرونده اتمی ایران ومسائل بین المللی و عده ای اظهار نظر های غیر کارشناسانه و صدور مصالح ساختمانی را از علل گران شدن یکباره مسکن اعلام کردند . رئیس سازمان برنامه و بودجه دخالت برخی از بانک های خصوصی را عامل عمده گرانی دانست . در این رابطه به یک بانک خصوصی اشاره شد که 1100 میلیارد تومان از سپرده های مردم را در بازار مسکن هزینه کرده است . اما رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با رد این ادعا ، رشد نقدینگی را با اهمیت تلقی کرد . از نظر او بودجه سال 1385 نسبت به سال قبل از آن 40 در صد افزایش داشت و این افزایش می توانست رشد نقدینگی و گرانی مسکن را بهمراه داشته باشد .
از سوی دیگر اگر چه رشد جمعیت در 10 سال گذشته 6/1 در صد بوده اما آمار ها رشد تشکیل خانواده را 6/3 در صد نشان می دهند . تنها در سال 1384 ، هفتصد و نود هزار ازدواج در کشور به ثبت رسیده و هر ساله کمابیش معادل همین رقم ازدواج در کشور ثبت می شود و حجم بزرگی از خانوارهای جدید به متقاضیان مسکن می پیوندند . بیش از 5/1 میلیون جوان بالای سن ازدواج در کشور وجود دارند که بدلیل مشکلات مسکن ازدواج نکرده اند . اگر خانواده های کم در آمد یک سوم در آمد خود را پس انداز کنند ، بعد از صد سال می توانند برای خود سر پناهی داشته باشند . بیش از 40 هزار بافت فرسوده بدون احتساب حاشیه نشینی ، در شهر های بزرگ وجود دارند که باید به محلات مسکونی جدید تبدیل شوند . در چنین شرایطی 326 میلیون دلار مصالح ساختمانی در طول سال گذشته از ایران صادر گردیده . بها آهن آلات ساختمانی طی اسفند 85 ، پانزده درصد افزایش یافته و انواع مصالح ساختمانی حتی بعد از عید نیز گرانتر شده اند . در سال گذشته رئیس جمهور گرانی مسکن را ساختگی و ناشی از فعالیت های بعضی از افراد سود جو دانست و سه وزیر کابینه را مامور بررسی کرد . در روزهای اخیر نیز برخی از مسئولین گران شدن مصالح ساختمانی را غیر ولقعی و ناشی از واسطه گری و دلالی می دانند .وزارت صنایع اعلام کرده :” در سال جاری هیچگونه کمبود مصالح ساختمانی نخواهیم داشت ” در حالی که از نگاه رئیس کمیته مسکن و شهر سازی مجلس دو میلیون تن آهن آلات ساختمانی کسری داریم .
نگاهی به آینده بر اساس برنامه چهارم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگی ، طی پنج سال باید 1/4 میلیون خانه در کشور ساخته شود . در این راستا و بر اساس طرح جامع مسکن ، قرار است هر ساله 200 هزار مسکن روستایی و 50 هزار واحد مسکونی شهری استیجاری احداث شود ، و سه هزار میلیارد تومان از تسهیلات بانکی در اختیار انبوه سازان مسکن قرار گیرد . دولت که در حال حاضر فقط سه درصد از بخش مسکن را داراست خود را از ساخت و ساز رها کند و نقش نظارتی داشته باشد . از یکسو گزارش سالانه صندوق بین المللی پول در خصوص ایران ، کاهش نرخ تورم در سال مالی 2006- 2007 را کاملا بعید می داند ، و از سوی دیگر مصالح ساختمانی که بخش عمده ای از هزینه تو لید را تشکیل می دهد گرانتر می شود . معلوم نیست طرح های دولت که بیشتر به آینده دور نظر دارد ، چگونه خواهد توانست پاسخگوی نیاز های کوتاه مدت جامعه برای تامین مسکن باشد .